Antykoncepcja z progestagenem o działaniu antyandrogenowym a życie seksualne (2022)

Potrzeby seksualne stanowią ważny aspekt życia człowieka. Wiele dysfunkcji sfery seksualnej rozwija się na zarówno na tle zaburzeń somatycznych, jak i psychologicznych, które rzutują na codzienne funkcjonowanie człowieka w społeczeństwie. Pacjentki zmagające się ze schorzeniami ginekologicznymi, takimi jak endometrioza czy zespół policystycznych jajników, zmianami skórnymi lub zaburzeniami dysforycznymi często skarżą się na pogorszenie jakości życia seksualnego i zgłaszają się do specjalistów w celu złagodzenia problemu. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie mechanizmów, za pomocą których przyjmowanie pochodnych gestagenu może wpływać korzystnie na poprawę jakości życia seksualnego.

Ważnym elementem oceny jakości życia jest życie seksualne. Najego jakość ukobiet wpływa szeroki wachlarz czynników za-
równo anatomicznych, czynnościowych, jak iemocjonalnych. Wblisko 43% populacji kobiet stwierdzono zaburzenia seksualne:

POLECAMY

  • 25% ujawnia zmniejszone zainteresowanie życiem seksualnym izaburzenia pożądania,
  • 17% ma trudności zosiąganiem orgazmu,
  • 13% odczuwa ból podczas kontaktów seksualnych (dyspareunia),
  • 8% nie osiąga orgazmu,
  • 2% nie jest zdolna dostosunku pochwowego zpowodu pochwicy [1].

Androgeny obecne wsurowicy kobiet wwieku rozrodczym są produkowane zarówno przez gonady, nadnercza, atakże powstają wwyniku obwodowej konwersji proandrogenów [2]. Wjajniku związki androgenowe są wytwarzane pod wpływem hormonu luteinizującego (luteinizing hormone − LH) wkomórkach tekaluteinowych zrębu, komórkach tkalnych pęcherzyka oraz wnękowych. Wtrakcie fizjologicznego wygasania czynności hormonalnej gonady androgeny wgłównej mierze są produkowane przez nadnercza. Pomenopauzie warstwa siateczkowata nadnerczy kontynuuje wydzielanie androstendionu, dehydroepiandrosteronu (DHEA) isiarczanu dehydroepiandrosteronu (DHEA-S). Zwiększone stężenie tych hormonów zauważalne jest również wstanach patologicznych, takich jak zespół policystycznych jajników (polycystic ovary syndrome − PCOS) iendometrioza [3, 4]

Wymienione schorzenia ginekologiczne mogą zaburzać życie seksualne pacjentek wwielu aspektach. Powodują zmiany anatomiczne isomatyczne, takie jak ból miednicy mniejszej, przedłużające się, acykliczne krwawienia miesiączkowe czy zaburzenia płodności.

Wpołączeniu zczynnikami emocjonalnymi, takimi jak postrzeganie własnego ciała, relacja zpartnerem, sytuacji społecznej ioczekiwania kulturowe, oddziałują też nasferę psychologiczną, zmniejszając poczucie atrakcyjności ikobiecości, wywołując poczucie winy wobec partnera ilęk przed odrzuceniem [5, 6].

Odpowiednia diagnostyka ileczenie choroby zasadniczej mają kluczowy wpływ napoprawę życia seksualnego oraz ogólną jakość życia pacjentek

Czym jest gestagen?

Pojęcie „gestagen” zawiera jako rdzeń łacińskie określenie napowstanie iutrzymanie ciąży (gestare − nosić; gestatio − ciąża). Ten sam rdzeń został użyty wangielskim terminie „progestin”, zaproponowanym w1928r. przez Cornera iAllena izawiera się wsłowie „progesteron”. Stosowany dzisiaj termin „progesteron” powstał w1935r. jako konsensus Second International Conference on Standardization of Sex Hormones zzaproponowanej przez Cornera iAllena nazwy „progestin” ipropozycji Butenandta − „luteosteron” [7, 8].

Obecnie mianem gestagenów określa się hormony − zarówno naturalne, jak isyntetyczne, wykazujące właściwości hormonu ciałka żółtego − progesteronu. Fizjologiczne działanie tych hormonów następuje zawsze wsynergizmie zestrogenami. Wsynergizmie tym estrogeny są odpowiedzialne bardziej zaprocesy proliferacji, agestageny zaprocesy biologiczne różnicowania komórek [9]. Gestageny odpowiadają również zawywołanie efektów antyandrogenowych czy antygonadotropowych. Ich przewagą nad naturalnym progesteronem jest to, żeprogesteron popodaniu doustnym jest szybko metabolizowany
(ok.90% dawki podlega efektowi pierwszego przejścia), ajego dostępność biologiczna jest mała, podczas gdy dostępność biologiczna wszystkich syntetycznych gestagenów oscyluje wgranicach 90% (tab. 1) [10].

Endometrioza

Endometrioza jest częstym schorzeniem, dotykającym blisko 10% światowej populacji kobiet. Zreguły występuje umłodych kobiet, wwieku rozrodczym. Objawy choroby wynikają zpojawienia się czynnych gruczołów ipodścieliska endometrium poza macicą. Najczęściej są to jajniki, błona mięśniowa macicy, otrzewna miednicy mniejszej, więzadła macicy, zatoka Douglasa, pochwa, jelito grube, pęcherz moczowy, atakże blizny pooperacyjne [6, 11]

Hormony układu podwzgórze−przysadka−jajnik działają wdokładnie taki sam sposób nagruczoły znajdujące się wjamie macicy, jak inate poza nią. Wywołuje to cykliczny rozrost izłuszczane endometrium, awkonsekwencji występowanie upacjentek dolegliwości bólowych, które są głównym objawem endometriozy. Ból może występować wpostaci bolesnych miesiączek (dysmenorrhea) [12] idysparenurii lub towarzyszyć oddawaniu moczu czy stolca. Inne objawy towarzyszące chorobie to krwawienia międzymiesiączkowe, obfite acykliczne miesiączki, auprawie 50% chorujących kobiet − niepłodność [13].

Uwidocznienie podczas laparskopii lub laparotomii charakterystycznych, makroskopowych zmian jest standardem wdiagnostyce endometriozy, ataki obraz nie wymaga już potwierdzenia badaniem histopatologicznym [6].

Wpływ endometriozy nażycie seksualne

Badania dotyczące jakości życia pacjentek zendometriozą udowadniają duży wpływ objawów tego schorzenia nawłaściwie każdy aspekt życia, łącznie zpracą, nauką, związkami iżyciem towarzyskim.

(Video) Why We NEED a Male Birth Control Pill

Międzynarodowe badanie wykazało, żeaż38% kobiet zendometriozą cechuje się zmniejszoną wydajnością zawodową, cozreguły związane jest zbólem miednicy mniejszej [14].

Endometrioza wpływa również nazdrowie psychiczne kobiet. Badania wykazały, że87% kobiet zezdiagnozowaną endometriozą przechodziło przez epizody depresji, a88% miało zaburzenia lękowe [15].

Nadysfunkcje seksualne uskarża się 32% pacjentek chorujących naendometriozę. Dyspareunia, zwłaszcza głęboka (głęboki ból miednicowy związany zestosunkiem płciowym), jest obecna u60−80% pacjentek leczonych operacyjnie zpowodu endometriozy oraz u50−90% kobiet, uktórych zdecydowano się naleczenie zachowawcze. Brak pożądania seksualnego stwierdzono u45% kobiet zDIE wporównaniu z14% kobiet zdrowych.

Dyspareunia ma bardzo negatywny wpływ na seksualność – powoduje lęk iunikanie kontaktów seksualnych. Udowodniono, żeból odczuwany podczas stosunku płciowego obniża częstość kontaktów genitalnych iprzeżywanych orgazmów wporównaniu zkobietami zdrowymi. Niestety, duża część kobiet zdyspareunią staje się zupełnie nieaktywna seksualnie.

Strach przed odczuwaniem bólu często powoduje obniżenie podniecenia seksualnego, brak lubrykacji, wzmożone napięcie mięśni dna miednicy, awkonsekwencji urazy mechaniczne itrudności wpenetracji. Wwielu przypadkach może rozwinąć się zespół obniżonego popędu płciowego (hypoactive sexual desire disorder – HSDD), ponieważ ból uznawany jest zasilny inhibitor odpowiedzi seksualnej imodyfikator zachowania. Pacjentki odczuwają mniej intensywne isatysfakcjonujące orgazmy, apostosunku płciowym są mniej zrelaksowane. Powoduje to spadek samooceny, obniżenie poczucia własnej wartości ikobiecości, cowkonsekwencji negatywnie wpływa narelacje pomiędzy partnerami.

Pomimo odczuwania bólu podczas stosunku, młode kobiety zendometriozą nadal starają się być aktywne seksualnie. Spowodowane jest to wdużej mierze poczuciem winy wobec partnera oraz dążeniem doutrzymania swojego obrazu idealnej kobiety.
Często zapogorszenie funkcji seksualnych odpowiadają zmiany endometrialne obejmujące więzadło odbytniczo-maciczne. Silniejsza dyspareunia związana jest zpociąganiem nieelastycznej blizny więzadła podczas stosunku płciowego, atakże zgłębszą penetracją zmian wwięzadle ikrwawieniem tych ognisk.

Tab. 1. Charakterystyka dostępnych w Polsce gestagenów [9, 10]

DienogestDrospirenonChlormadinonCyproteron
Rodzaj gestagenupochodna nortestosteronusyntetyczny progestagen pochodna hydroksyprogesteronusyntetyczna pochodna progesteronu
  • in vitro − 10–30 razy mniejsze powinowactwo do receptora progesteronowego niż inne syntetyczne progestageny,
  • badania na zwierzętach − silne właściwości progestagennei przeciwandrogenne
  • słabe działanie antyandrogenne iantymineralokortykosteroidowe
  • brak działania androgennego, estrogennego,glikokortykosteroidowegolub antyglikokortyko-steroidowego
  • komponent progestagenny hamuje wydzielanie LH, zwłaszcza wyrzut LH wśrodku cyklu
  • silne powinowactwo do receptora dla androgenów, z którego wypiera kompetycyjnie naturalny androgen – testosteron
  • działanie gestagenne, antygonadotropowe, i antyandrogenowe (kompetycyjne hamowanie działania androgenów na narządy docelowe)
Podanie p.o.
  • szybko i prawie całkowicie wchłanian
  • szybko i prawie całkowicie wchłaniany
  • szybko i prawie całkowicie wchłaniany
  • szybko i prawie całkowicie wchłaniany
  • wpływa na metabolizm węglowodanów
Dostępność biologiczna
  • ok. 96%
  • ok. 76–85%, pokarmnie wpływa na dostępność biologiczną
ok. 90%ok. 88%
  • ok. 10% hormonu występuje w postaci wolnej
  • ok. 90% wiąże się nieswoiściez albuminami
  • wiąże się z białkamiosocza
  • nie wiąże się z SHBGani CBG
  • wiąże się zbiałkami osocza, głównie zalbuminami
  • nie wiąże się zSHBG ani CBG
  • ok.95% wiąże się zalbuminami
  • powinowactwo dotkanki tłuszczowej – odkłada się wniej iuwalnia się stopniowo
T1/29 godzin35–39 godzin34–38 godzin41–46 godzin
Wskazaniendometrioza
  • niedobory estrogenów ukobiet będącychponad rok pomenopauzie, zapobieganie osteoporozie ukobiet pomenopauzie, zdużym ryzykiemzłamań, jeśli nie można stosować innych leków
  • bolesne miesiączkowanie, trądzik
  • objawy ciężkiej androgenizacji u kobiet: hirsutyzm, łysienie androgenozależne, trądzik, łojotok; w skojarzeniu z estradiolem w hormonalnej terapii zastępczej u kobiet w okresie około- i pomenopauzalnym

LH – hormon luteinizujący; SHGB – globuliny wiążące hormony płciowe; CBG – globulina wiążąca kortykosteroidy

Leczenie chirurgiczne, które polega nacałkowitym wycięciu wszystkich widocznych makroskopowo zmian endometrialnych, często powoduje urozmaicenie życia seksualnego, zwiększenie częstotliwości współżycia oraz odczuwanie bardziej satysfakcjonujących orgazmów. Chore łatwiej doznają relaksacji podczas seksu oraz większego poczucia spełnienia postosunku [6].

Użycie doustnych środków antykoncepcyjnych wterapii endometriozy

Liczne badania udowodniły, żezastosowanie pooperacyjnego leczenia farmakologicznegozłożonymi doustnymi preparatami antykoncepcyjnymi lub octanem cyproteronu (nie znaleziono znaczących różnic wskuteczności leczenia endometriozy wodniesieniu dotych preparatów) zmniejsza ryzyko nawrotu choroby iistotnie poprawia funkcje seksualne.

Przedkliniczne badania zużycie dienogestu wykazują, żewpływa on nawiele mechanizmów redukujących zmiany endometrialne. Dienogest działa poprzez inhibicję wydzielania gonadotropin, coprowadzi doredukcji endogennej produkcji estradiolu. Lek ten, podawany wsposób ciągły, wywołuje hipoestrogeniczne, hipergestagenne miejscowe środowisko endokrynologiczne powodujące decydualizację (wzrost nowych naczyń krwionośnych ipogrubienie mięśniówki) tkanki endometrium, anastępnie zanik zmian endometrialnych.

  • Trzy niezależne badania kliniczne skupiające się nazastosowaniu dienogestu wleczeniu endometriozy przez okres 16−24 tygodni wykazały pozytywne efekty zarówno subiektywne:
  • redukcję bólu wobrębie miednicy mniejszej iokolicy lędźwiowej [16, 17],
  • poprawę zdrowia fizycznego ipsychicznego,
  • rzadsze występowanie dyschezii idysparenurii [18],
  • redukcja bólu wczasie penetracji waginalnej [19], jak iobiektywne:
  • zmniejszenie nacieków endometrialnych wzatoce Douglasa,
  • zwiększenie ruchomości macicy.

Umiarkowana lub wyraźna ogólna poprawa wystąpiła u72,5% pacjentek po24 tygodniach iu90,6% po 52 tygodniach leczenia dienogestem [16].

Wopiece klinicznej nad chorymi zendometriozą powinno się zwrócić szczególną uwagę naocenę funkcjonowania seksualnego jako jednego znajważniejszych czynników przy dobieraniu odpowiedniej terapii [6].

Zespół policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników jest jednym znajczęstszych zaburzeń zarówno endokrynologicznych, jak imetabolicznych, dotykających ok.105 milionów kobiet nacałym świecie. Klinicznie PCOS uważany jest zaheterogenne zaburzenie czynnościowego nadmiaru androgenów. Objawy kliniczne mogą się różnić wzależności od pochodzenia etnicznego, czynników środowiskowych iwspółistniejących chorób (tab. 2). Zespół policystycznych jajników przejawia się głównie zaburzeniami miesiączkowania iskórnymi objawami hiperandrogenizmu, takimi jak trądzik, hirsutyzm iłysienie androgenowe. Zespół ten wiąże się również zpowiększeniem objętości jajników, bezpłodnością oraz insulinoopornością ikompensacyjną hiperinsulinemią.

(Video) What should one do after an unprotected intercourse with birth control pills? - Dr. Shailaja N

Wleczeniu PCOS stosowane są doustne, dwuskładnikowe estrogenowo-progestagenowe preparaty antykoncepcyjne, które regulują cykle miesiączkowe izmniejszają objawy związane ztrądzikiem czy hirsutyzmem oraz metformina zapobiegająca powikłaniom metabolicznym.
Większość pacjentek chorujących naPCOS przejawia kliniczny hiperandrogenizm, jednak prowadzone naten temat licznie badania kliniczne wykazały sprzeczne wyniki wodniesieniu docałkowitego stężenia androgenów wekrwi [20, 21].

Jajniki są podstawowym miejscem nadmiernej produkcji androgenów wprzebiegu PCOS. Komórki Theca (pod wpływem LH) są nadaktywne wsteroidogenezie, apowstający nadmiar androgenów zużywany jest jako substrat doprodukcji estradiolu wprocesie aromatyzacji [22]. Zauważalne jest nadmierne wydzielanie LH przez przysadkę mózgową, ajego stężenie może być również zwiększone zewzględu nazwiększoną amplitudę iczęstotliwość jego wyrzutu. Dość często mechanizmowi temu towarzyszy spadek cyrkulacji hormonu folikulotropowego (FSH).

Hirsutyzm lub nadmierny wzrost włosów obserwuje się uok.75% kobiet zPCOS rasy białej iczarnej [23]. Nadmierny wzrost włosów obejmuje: twarz, przednią część klatki piersiowej, brzuch wlinii środkowej oraz obszar łonowy.

Wpływ zespołu policystycznych jajników nażycie seksualne

Pacjentki zPCOS zmagają się zwieloma problemami, które zwiększają ryzyko wystąpienia zaburzeń seksualnych. Dotyczą one głównie zaburzeń podniecenia seksualnego, lubrykacji, satysfakcji zestosunków idyspareunii. Choroba ta wpływa również nawygląd zewnętrzny − często występujący trądzik czy hirsutyzm prowadzą dozmniejszenia poczucia atrakcyjności, coprzejawia się zmniejszonym zainteresowaniem życiem seksualnym. Zwiększony wskaźnik masy ciała (body mass index − BMI) kobiet zPCOS skutkuje obniżeniem odczuwania satysfakcji seksualnej podczas stosunków. Według źródeł brak miesiączki również predysponuje dozaburzeńseksualnych, gdyż uchorych miesiączkujących prawidłowo zaburzenia funkcji seksualnych spotykane są znacznie rzadziej.

Blisko 39% pacjentek zPCOS skarży się nabolesne stosunki seksualne, ok. 15% ma trudności zosiągnięciem orgazmu, a13% doświadcza braku satysfakcji seksualnej. Nie zanotowano jednak zmniejszonej liczby stosunków seksualnych ani nie wykazano różnicy wilości fantazji seksualnych upacjentek dotkniętych PCOS wodniesieniu dokobiet zdrowych.

Tab. 2. Objawy kliniczne zespołu policystycznych jajników

Objawy kliniczne policystycznych jajników
Nieprawidłowości w miesiączkowaniu (w tym skąpe miesiączki bądź ich brak; częste lecz krótkie miesiączki, krwawienie z jamy macicy)
Nadmierne owłosienie natwarzy iciele
Łojotok itrądzik
Łysienie
Otyłość centralna (trzewna)
Rogowacenie ciemne, brodawki skórne
Policystyczne jajniki

Zauważono jednak zwiększony odsetek występowania depresji wśród pacjentek zPCOS, co na zasadzie mechanizmu zamkniętego koła wiąże się zobniżonym poziomem jakości życia ifunkcjonowania seksualnego [6].

Metody leczenia oraz użycie doustnych środków antykoncepcyjnych wterapii zespołu policystycznych jajników

Skąpe miesiączki bądź ich brak iwynikające ztego problemy zpłodnością można leczyć zapomocą takich środków, jak klomifen, letrazol, metformina, atakże poprzez zastosowanie gonadotropin, które indukują owulację.

Androgeniczne problemy występujące ukobiet zPCOS są efektem współistniejących problemów metabolicznych, takich jak insulinooporność. Zatem leki takie jak metformina, które odnoszą efekty wleczeniu niewrażliwości nainsulinę, powinny również przynosić korzyści wleczeniu hiperandrogenizmu oraz przywracaniu owulacji ukobiet zPCOS.

Dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne (combined oral contraceptive − COC) od dawna są uważane zaleki pierwszego rzutu wterapii PCOS. Kluczowym mechanizmem antykoncepcyjnego działania COC jest hamowanie folikulogenezy zarówno poprzez hamowanie wydzielania gonadotropiny przysadkowej, jak iprzez bezpośredni wpływ nafunkcjęjajników [24].

Dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne prowadzą także do:

  • obniżenia poziomu krążących albumin, cowefekcie powoduje zmniejszenie stężenia siarczanu dehydroepiandrosteronu (DHEAS), który silnie wiąże się zalbuminą [25] iwpływa naprodukcję androgenów,
  • zmniejszenia produkcji androgenów obwodowych poprzez inhibicję reduktazy 5α wskórze, co wefekcie powoduje zmniejszenie stężenia dihydrotestosteronu [26].

Ten połączony efekt przejawia się spadkiem gonadotropin ipowstałych androgenów, cojest głównym celem wleczeniu PCOS.

Ponadto składnik estrogenowy COC zwiększa produkcję białek wiążących hormony płciowe (SHBG) wwątrobie [27], cozkolei zmniejsza cyrkulację wolnego testosteronu oraz jego biodostępność. Jednym zgłównych problemów przy wyborze odpowiedniego COC doterapii PCOS jest dobór najbardziej odpowiedniego składnika progestynowego, który zapewniłby najlepsze efekty antyandrogenowe.

(Video) Dr Cadena Demonstrates Mirena IUD Contraceptive Placement

Kryteria selekcji doustnych środków antykoncepcyjnych, choć niedokładnie poznane, opierają się głównie na3zmiennych:

  • rodzaju składowej estrogenu,
  • rodzajach składowej progestagenu,
  • dawkowaniu każdego znich przy stosowaniu połączonym.

Dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne zdrospirenonem są preferowaną opcją terapeutyczną stosowaną wleczeniu PCOS iobjawów pochodnych. Skuteczność COC zawierających drospirenon jako czynnik progestagenowy stał się ostatnio tematem wielu badań.

Drospirenon okazał się skuteczny wzmniejszeniu hirsutyzmu oraz poziomu testosteronu i, cowięcej, powodował zwiększanie produkcji SHBG ukobiet zPCOS.

Pehlivanov iMitkov przeprowadzili otwarte badanie, wktórym uczestniczyło 20 kobiet zPCOS [28]. Wszystkie pacjentki otrzymały 30μg EE i3mg drospirenonu wpierwszym dniu miesiączki, apigułkę przyjmowały przez 6cykli. Sześciomiesięczna terapia spowodowałazłagodzenie objawów PCOS inormalizację stężeń hormonów. Terapia spowodowała również znaczne zmniejszenie objawów hirsutyzmu, coudowodniono poprzez znaczące zmniejszenie wyniku F-G wstosunku dowartości wyjściowej. Dodatkowo zmniejszyło się stężenie testosteronu, apoziom SHBG znacząco wzrósł. Te dwie zmiany również skutkowały spadkiem stężenia wolnego androgenu ukobiet objętych badaniem. Badanie wykazało, żeCOC zDRSP wykazują skuteczność wzmniejszaniu objawów hiperandrogenemii oraz hirsutyzmu (pierwotnych objawów PCOS) [29].

Skuteczność stosowania drosperidonu wPCOS badali również Guido iwsp. Badaniem objęto 18 osób przez 12 cykli COC [30]. Podobnie jak wpublikacji Pehlianov iMitkov, Guido zaobserwował poprawę upacjentek zhirsutyzmem, cowykazano przez znaczący spadek poziomu F-G.Jednak spadek ten nie był obserwowany wcześniej niżw6. cyklu, aw12. był już znaczący. Autorzy potwierdzili poprzednią teorię, żeCOC zawierający drospirenon zmniejsza hirsutyzm ukobiet zPCOS [31]. Guido zauważył również znaczny wzrost SHBG w3. cyklu, 6. cyklu i12. cyklu. Pozwala to wysnuć wniosek, iż wzrost SHBG następuje krótko porozpoczęciu terapii zużyciem COC zawierającego drospirenon ijest to efekt długotrwały, anie przejściowy.

Podobne wyniki zaobserwowali zarówno Pehlianov iMitkovc [28], jak iDe Leo [32]. Autorzy ci zauważyli, żestężenie SHBG wprzypadku leczenia COC zawierającego drospirenon było większe niżto, które zostało oznaczone upacjentek leczonych pochodną 17α-hydroksyprogesteronu. Wskazuje to nafakt, iż COC zawierające drospirenon mogą być bardziej skuteczne wleczeniu hiperandrogenemii.

Zmiany skórne

Rola „męskich” hormonów płciowych ukobiet jest bardzo istotna zarówno waspekcie fizjologicznym, patologicznym, jak iklinicznym. Właściwe stężenie androgenów warunkuje fizjologiczny wygląd skóry, objawiający się jędrnością powłoki wspólnej, unormowaną sekrecją łoju czy prawidłowym wzrostem włosa. Zarówno zbyt małe, jak inadmierne wydzielanie omawianych hormonów może powodować wiele negatywnych zmian wfunkcjonowaniu skóry kobiety, objawiających się wpostaci trądziku, łysienia lub łojotoku.

Skóra jest największym narządem naszego ciała. Jejzłożona budowa oraz niezwykłe właściwości chronią człowieka przed szkodliwym wpływem środowiska zewnętrznego. Pełni ona istotne funkcje dla całego organizmu – osłania narządy wewnętrzne, ajednocześnie zapewnia łączność ustroju zotoczeniem. Nawygląd skóry ijej kondycję ma wpływ wiele czynników zarówno zewnątrz-, jak iwewnątrzpochodnych, jednak szczególną rolę wutrzymaniu jej homeostazy odgrywają hormony steroidowe, jakimi są androgeny. Od dawna bowiem wiadomo, żeuczestniczą one waktywności wydzielniczej komórki łojowej (sebocyta) oraz wpływają nafizjologię jednostki włosowej.

Poza tym wskórze znajdują się enzymy biorące udział wsteroidogenezie, asynteza androgenów może być wniej prowadzona de novo [3, 7].

Zarówno zbyt małe, jak inadmierne wydzielanie omawianych hormonów może powodować wiele negatywnych zmian wfunkcjonowaniu skóry kobiety, objawiających się wpostaci trądziku, łysienia lub łojotoku.

Trądzik jest wieloczynnikową chorobą amorficzną mieszków włosowych. Androgeny odgrywają istotną rolę patogenetyczną zewzględu nastymulujące działanie naaktywność gruczołów łojowych iproliferację nabłonka wobszarze kanału gruczołu łojowego oraz mieszków włosowych. Trądzik może stanowić poważny powód pogorszenia jakości życia osób dotkniętych tą chorobą, wpołączeniu zobawą przed wykluczeniem społecznym irozwojem depresji [33].

Dienogest wleczeniu trądziku

Połączenie etynyloestradiol zdienogestem ma udowodniony korzystny wpływ naistniejący umiarkowany trądzik zewzględu naantyandrogenny efekt dienogestu ukobiet. Ta kombinacja została zatwierdzona wniektórych krajach woficjalnych wytycznych leczenia tej choroby.

Wkontrolowanym, wieloośrodkowym badaniu zrandomizacją przeprowadzonym metodą podwójnie ślepej próby 1338 kobiet zlekkim lub umiarkowanym trądzikiem twarzowym (16−45 lat) leczono różnymizłożonymi doustnymi środkami antykoncepcyjnymi: 525 kobiet otrzymało 6cykli preparatu etynyloestradiolu zdienogestem, 537 kobiet 6cykli preparatu etynyloestradiolu zoctanem cyproteronu, podczas gdy 264 kobietom podawano placebo.

W przypadku etynyloestradiolu zdienogestem nastąpiła znaczna poprawa wzakresie objawów wporównaniu zgrupą placebo, napodstawie liczby zmian zapalnych (grudki, krosty iguzki) oraz całkowitej liczby zmian. Wpraktyce połączenie etynyloestradiolu idienogestu było porównywalne zlekiem porównawczym zawierającym octan cyproteronu ietynyloestradiol. Znaczna obiektywna poprawa trądziku twarzowego − oceniana napodstawie 6-stopniowej skali IGA (globalna ocena badacza) – była obserwowana dla etynyloestradiolu zdienogestem u91,9% kobiet, awgrupie, wktórej podawano etynyloestradiol zoctanem cyproteronu, w90,2% przypadków iwgrupie placebo 76,2% kobiet [34].

Dalsze badanie przeprowadzone na6004 kobietach ztrądzikiem pospolitym ujawniło, żewtrakcie leczenia etynyloestradiolem zdienogestem przez 6cykli w29% przypadków opisano wyleczenie trądziku. U61% kobiet zaobserwowano poprawę trądziku. Nawet kobiety zciężką postacią trądziku doświadczyły korzyści wponad 90% przypadków [35].

Drospirenon wleczeniu trądziku

889 kobiet wwieku 14−45 lat zumiarkowanym trądzikiem było leczonych wdwóch wieloośrodkowych, przeprowadzonych metodą podwójnie ślepej próby badaniach zrandomizacją zzastosowaniem kombinacji etynyloestradiolu idrospirenonu lub placebo przez 6miesięcy w28-dniowych cyklach.

Pierwszym pierwszorzędowym punktem końcowym był odsetek zmian zapalnych, zmian niezapalnych icałkowitych zmian. Drugim głównym punktem końcowym była liczba kobiet zoceną clear lub almost clear wskali Statato Global Assessment (ISGA) w15. dniu 6. cyklu. Badanie prowadzone przez Maloneya [36] wykazało poprawę o21% wskali ISGA, zmniejszenie o46% ogółu zmian chorobowych, zmniejszenie o51% zmian zapalnych i42% redukcję zmian niezapalnych wgrupie przyjmującej drospirenon. Wbadaniu prowadzonym przez Koltuna [37] wyniki te wynosiły odpowiednio: 15%, 42%, 48% i39%.

Zaburzenia napędu, zespół napięcia przedmiesiączkowego iprzedmiesiączkowe zaburzenie dysfotyczne

Terminem przedmiesiączkowe zaburzenie dysfotyczne (premenstrual dysphoric disorder − PMDD) określana jest ciężka postać zespołu napięcia przedmiesiączkowego (premenstrual syndrome − PMS) [38]. Objawia się ona obniżonym nastrojem, niepokojem, afektywnymi zaburzeniami nastroju oraz zmniejszonym zainteresowaniem czynnościami życia codziennego oraz sferą seksualną. Pacjentki zmagają się również zobjawami somatycznymi, takimi jak tkliwość piersi, obrzęki, bóle brzucha, trądzik, cowpołączeniu zobniżonym nastrojem oraz epizodami depresji sprawia, żeczują się mniej atrakcyjne, trudniej osiągają satysfakcję seksualną, asamemu stosunkowi mogą towarzyszyć doznania bólowe.

Przedmiesiączkowe zaburzenie dysfotyczne sprawia trudności diagnostyczne, wymaga bowiem śledzenia wykresowej dokumentacji zmian nastroju [39] oraz behawioralnych ifizycznych symptomów przez przynajmniej dwakolejne cykle miesiączkowe wcelu ustalenia cyklicznego charakteru objawów iwykluczenia PMS, zaostrzenia choroby psychicznej lub zaburzeń organicznych [40]. Zabadania pomocne wprocesie diagnostycznym uważane są: codzienny zapis nasilenia dolegliwości, zapis dotkliwości menstruacji oraz kalendarz objawów przedmiesiączkowych [41].

By zdiagnozować PMDD [42], objawy muszą pojawiać się wostatnim tygodniu fazy lutealnej przez większość cykli wciągu roku oraz zanikać wfazie pęcherzykowej. Istnieje wyraźny związek między obecnością objawów PMS lub PMDD astężeniem steroidów płciowych związanych zowulacją. Zespół napięcia przedmiesiączkowego iPMDD nie występują wczasie ciąży oraz pookresie menopauzy. Wczesne opisy zespołu napięcia przedmiesiączkowego autorstwa Franka (1931r.) przekształciły się obecnie wkategorie diagnostyczne, które wykazują uderzające podobieństwo dopoważnej depresji.

Wodniesieniu doepidemiologii [43] PMDD wydaje się mniej powszechny niżPMS iwyróżnia się tym, żezaburzenia nastroju przeważają nad dolegliwościami somatycznymi. Patofizjologia ciężkiego PMS iPMDD jest ściśle związana zaktywnością osi podwzgórze−przysadka−gonady [44]. Istnieje wyraźny związek między pojawianiem się objawów PMS lub PMDD astężeniem steroidów płciowych związanych zowulacją, gdyż to najprawdopodobniej one wpływają nawystąpienie zaburzeń psychologicznych, atakże somatycznych objawów przedmiesiączkowych. Wykazano także związek pomiędzy zmniejszonym stężeniem estrogenów poowulacji adepresyjnym nastrojem wpóźnej fazie lutealnej [45].

Opcje farmakologiczne brane pod uwagę przy leczeniu ciężkiego PMS iPMDD mogą obejmować inhibitory selektywnego wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), leki przeciwlękowe, agonistów gonadoliberyny (GnRH), atakże stosowanie COC, szczególnie zawierających połączenie drospirenonu ietynyloestradiolu.

Drospirenon działa poprzez wiązanie się zreceptorami aldosteronu, blokując działanie aldosteronu wnerkach, copowoduje znaczny wzrost wydalania sodu iwody oraz zatrzymywanie potasu. Wzwiązku ztym drospirenon może przeciwdziałać stymulacji (indukowanej estrogenem) układu renina−angiotensyna−aldosteron, który może prowadzić poprzez zatrzymywanie sodu iwody dotakich objawów, jak tkliwość lub obrzęk piersi [46]. Dawka 3mg drospirenonu równoważy 25mg spironolaktonu.

Inne efekty obejmują poprawę zmian trądzikowych oraz innych problemów skórnych, które są częściowo związane zantyandrogenową aktywnością drospirenonu. Korzystanie zetynyloestradiolu zdrospirenonem wiąże się również zistotną redukcją występowania wzdęć brzucha izaburzeń motoryki jelit związanych zcyklem miesiączkowym. Leki wykazały także pozytywny wpływ nadobrostan psychiczny [47].

W2006r. w15 krajach europejskich została przeprowadzona ankieta zudziałem 10 947 kobiet przez zespół Schultz-Zehden iBoschitsch [48]. Jej wyniki pozwoliły naustalenie, żenasilenie objawów przedmiesiączkowych, wtym obniżony nastrój, drażliwość, tkliwość piersi lub ból, wzdęcia bądź obrzęki brzucha, problemy zeskórą iwłosami, obrzęki kończyn zmniejszyły się podczas leczenia zapomocą połączenia 30g etynyloestradiolu z3mg drospirenonem, cowefekcie prowadziło dopoprawy jakości życia seksualnego [49].

Podsumowanie

Ewaluacja wpływu stosowania środków antykoncepcyjnych zprogestagenem odziałaniu antyandrogennym napoprawę jakości życia seksualnego pacjentek cierpiących naschorzenia ginekologiczne wskazuje naich korzystne działanie. Skuteczność kliniczna iwzględnie dobra tolerancja etynyloestradiolu zdrospirenonem pozwala nazmniejszenie wielu dolegliwości wpływających negatywnie nasferę życia seksualnego. Zalety płynące zestosowania tej terapii lekowej obejmują zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawę nastroju, poprawę stanu skóry oraz zmiany metaboliczne, które podnoszą samoocenę pacjentek, aponadto wpływają nawzrost zainteresowania życiem seksualnym oraz zwiększają prawdopodobieństwo osiągania satysfakcji seksualnej.

Piśmiennictwo

  1. Lew-Starowicz Z.Klinika zaburzeń seksualnych wpraktyce lekarza rodzinnego – rekomendacje. Przewodnik Lekarza 2012, 15 (1): 140–142.
  2. Redmond G.Hormones and sexual function. Int. J.Fertil. Womens Med 1999; 44 (4): 193–197.
  3. Wierucka-Rybak M.Wpływ androgenów naskórę kobiet, //www.researchgate.net/publication/278008956_Wplyw_androgenow_na_skore_kobiet?enrichId=rgreq-174efeb7a3162745ea8fb1d856c61600-XXX&enrichSource=Y292ZXJQYWdlOzI3ODAwODk1NjtBUzoyMzg3Njc1NTg2MjMyMzJAMTQzMzkzODAzMDE4OA%3D%3D&el=1_x_2&_esc=publicationCoverPdf
  4. Salonia A., Munarriz R., Nasparo R. iwsp. Zaburzenia seksualne ukobiet: przegląd patofizjologii. BJU EUUS/PL 2004.
  5. Davis S., Davison S., Donath S.Bell R.Circulating androgen levels and self-reported sexual function in women. JAMA 2005; 294: 91–96.
  6. Książka od dr. Fuchs.
  7. Parkes A.S.The rise of reproductive endocrinology. 1926–1940. The Sir Henry Dale lecture for 1965. J Endocrinol 1966; 34: 20–32.
  8. Corner G.W., Allen W.M.Physiology of the corpus luteum. II. Production of aspecial uterine reaction (progestational proliferation) by extracts of the corpus luteum. Am J Physiol 1929; 88: 326–339.
  9. Beier H.M., Beier-Hellwig K.Chlormadinone acetate – aprogesterone-like gestagen with antiandrogenic partial activity in oral contraceptives. J Reprod Med Endocrinol 2004; 1(4): 308–317.
  10. //bazalekow.mp.pl/leki/doctor_subst.html?id=683
  11. Schindler A.E.Dienogest in long-term treatment of endometriosis. Int
  12. J Womens Health 2011; 3: 175–184.DiCarlo C., Gargano V., Sparice S. iwsp. Effects of an oral contraceptive containing estradiol valerate and dienogest on circulating androgen levels and acne in young patients with PCOS: an observational preliminary study. Gynecol Endocrinol 2013; 29 (12): 1048–1050.
  13. Petraglia F., Parke S., Serrani M. iwsp. Estradiol valerate plus dienogest versus ethinylestradiol plus levonorgestrel for the treatment of primary dysmenorrhea. Int J Gynaecol Obstet 2014; 125 (3): 270–274.
  14. Nnoaham K.E., Sivananthan S., Hummelshoj L. iwsp. Global study of women’s health: Amulti-centre study of the global impact of endometriosis. Human Reproduction 2010; 25 Suppl 1: i9–i11.
  15. Sepulcri R.P., doAmarai V.F.Depressive symptoms, anxiety, and qual- ity of life in women with pelvic endometriosis. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2009; 142 (1): 53–56.
  16. Strowitzki T., Marr J., Gerlinger C. iwsp. Dienogest is as effective as leuprolide acetate in treating the painful symptoms of endometriosis: A24-week, randomized, multicentre, open-label trial. Hum Reprod 2010; 25 (3): 633–641.
  17. Momoeda M., Harada T., Terakawa N. iwsp. Long-term use of dienogest for the treatment of endometriosis. J Obstet Gynaecol Res 2009; 35 (6): 1069–1076.
  18. Seracchioli R., Mabrouk M., Guerrini M. iwsp. Dyschezia and posterior deep infiltrating endometriosis: analysis of 360 cases. J Minim Invasive Gynecol 2008; 15 (6): 695–699.
  19. Kitawaki J., Kusuki I., Yamanaka K. iwsp. Maintenance therapy with dienogest following gonadotropin-releasing hormone agonist treatment for endometriosis-associated pelvic pain. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol 2011; 157 (2): 212–216.
  20. Pugeat M., Nicolas M.H., Craves J.C. iwsp. Androgens in polycystic ovarian syndrome. Ann N Y Acad Sci 1993; 687: 124–135.
  21. Knochenhauer E.S., Key T.J., Kahsar-Miller M. iwsp. Prevalence of the polycystic ovary syndrome in unselected black and white women of the southeast-ern United States: aprospective study. J Clinic Endocrinol Metab 1998; 83: 3078–3082.
  22. Azziz R., Nestler J.E. iwsp. (red.). Androgen excess disorders in women, polycystic ovary syndrome and other disorders. 2nd ed. Humana Press, Totowa, New Jersey 2006.
  23. Azziz R., Woods K.S., Reyna J. iwsp. The prevalence and features of the polycystic ovary syndrome in an unselected population. J Clin Endocrinol Metab 2004; 89: 2745–2749.
  24. Nader S., Diamanti-Kandarakis E. 2007. Polycystic ovary syndrome, oral contraceptives and metabolic issues: new perspectives and aunifying hypothesis. Hum Reprod 2007; 22: 317–322
  25. Carlstrom K., Karlsson R., Von Schoultz B.Diurnal rhythm of and effects on oral contraceptives on serum dehydroepiandrosterone sulphate (DHEAS) are related to alterations in serum albumin rather than to changes in adrenocortical steroid secretion. Scand J Clini Lab Invest 2002; 62: 361–368.
  26. Cassidenti D.L., Paulson R.J., Serafini P. iwsp. Effects of sex steroids on skin 5alpha-reductase activity in vitro. Obstet Gynecol 1991; 78 (1): 103–107.
  27. Wiegratz I., Kutschera E., Lee J. iwsp. Effect of four different oral contraceptives on various sex hormones and serum-binding globulins. Contraception 2003; 67: 25–32.
  28. Pehlivanov B., Mitkov M.Efficacy of an oral contraceptive containing drospirenone in the treatment of women with polycystic ovary syndrome. Eur J Contracept Reprod Health Care 2007; 12: 30–35.
  29. Cibula D., Fanta M., Vrbikova J. iwsp. The effect of combination therapy with metformin and combined oral contraceptives (COC) versus COC alone on insulin sensitivity, hyperandrogenaemia, SHBG and lipids in PCOS patients. Hum Reprod 2005; 20:180–184.
  30. Guido M., Romualdi D., Giuliani M. iwsp. Drospirenone for the treatment of hirsute women with polycystic ovary syndrome: aclinical, endocrinological, metabolic pilot study. J Clin Endocrinol Metab 2004; 89: 2817–2823.
  31. Batukan C., Muderris I.I.Efficacy of anew oral contraceptive containing drospirenone and ethinyl estradiol in the long-term treatment of hirsutism. Fertil Steril 2006; 85: 436–440.
  32. De Leo V., Morgante G., Piomboni P. iwsp. Evaluation of effects of an oral contraceptive containing ethinylestradiol combined with drospirenone on adrenal steroidogenesis in hyperandrogenic women with polycystic ovary syndrome. Fertil Steril 2007; 88: 113–117.
  33. Regidor P.A., Schindler A.E.Antiandrogenic and antimineralocorticoid health benefits of COC containing newer progestogens: dienogest and drospirenone, Oncotarget, 2017; 8(47): 83 334–83 342.
  34. Palombo-Kinne E., Schellschmidt I., Schumacher U. iwsp. Efficacy of acombined oral contraceptive containing 0030mg ethiny-lestradiol/2mg dienogest for the treatment of papulopustular acne in comparison with placebo and 0035mg ethinylestradiol/2mg cyproterone acetate. Contraception 2009; 79: 282–289.
  35. Zimmermann T., Wisser K.H., Dietrich H.The effects of the dienogest-containing oral contraceptive Valette® on skin and hair. Results of apost-marketing surveillance study. Drugs Today (Barc) 1999; 35: 97‑104.
  36. Maloney J.M., Dietze P.Jr, Watson D. iwsp. Treatment of acne using a3-milligram drospirenone/20-microgram ethinyl estradiol oral contraceptive administered in a24/4 regimen: arandomized controlled trial. Obstet Gynecol. 2008; 112: 773–781.
  37. Koltun W., Lucky A.W., Thiboutot D. iwsp. Efficacy and safety of 3mg drospirenone/20 mcg ethinylestradiol oral contraceptive administered in 24/4 regimen in the treatment of acne vulgaris: arandomized, double-blind, placebo-controlled trial. Contraception 2008; 77: 249–256.
  38. ACOG practice bulletin. Clinical management guidelines for obstetrician-gynecologists. Premenstrual syndrome. Obstet Gynecol 2000; 95: 1–9.
  39. American Psychiatric Association (APA). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, 4th ed. APA, Washington 1994.
  40. Steiner M., Streiner D.L., Steinberg S. iwsp.. The measurement of premenstrual mood symptoms. J Affect Disord 1999; 53: 269–273.
  41. Frackiewicz E.J., Shiovitz T.M.Evaluation and management of premenstrual syndrome and premenstrual dysphoric disorder. J AmPharm Assoc 2001; 41: 437–447.
  42. Futterman L.A., Rapkin A.J.Diagnosis of premenstrual disorders. J Reprod Med 2006; 51 (Suppl 4): 349–358.
  43. Angst J., Sellaro R., Merikangas K.R. iwsp.The epidemiology of perimenstrual psychological symptoms. Acta Psychiatr Scand 2001; 104: 110–116.
  44. Lobo R.A., Stanczyk F.Z.New knowledge in the physiology of hormonal contraceptives. Am J Obstet Gynecol 1994; 170: 1499–507.
  45. Watson N.R., Studd J.W., Savvas M. iwsp. The long-term effects of estradiol implant therapy for the treatment of premenstrual syndrome. Gynecol Endocrinol 1990; 4: 99‑107.
  46. Apter D., Borsos A., Baumgartner W. iwsp. Effect of an oral contraceptive containing drospirenone and ethinylestradiol on general well-being and fluid-related symptoms. Eur J Contracept Reprod Health Care 2003; 8: 37–51.
  47. Yonkers K.A., Brown C., Pearlstein T.B. iwsp. Efficacy of anew low- dose oral contraceptive with drospirenone in premenstrual dysphoric disorder. Obstet Gynecol 2005; 106: 492–501.
  48. Schultz-Zehden B., Boschitsch E.User experience with an oral contraceptive containing ethinylestradiol 30 mug and drospirenone 3mg (yasmin®) in clinical practice. Treat Endocrinol 2006; 5: 251–256.
  49. Huber J., Foidart J.M., Wuttke W. iwsp. Efficacy and tolerability of amonophasic oral contraceptive containing ethinylestradiol and drospirenone. Eur J Contracept Reprod Health Care 2000; 5(1): 25–34.

You might also like

Latest Posts

Article information

Author: Rev. Porsche Oberbrunner

Last Updated: 08/18/2022

Views: 5596

Rating: 4.2 / 5 (73 voted)

Reviews: 80% of readers found this page helpful

Author information

Name: Rev. Porsche Oberbrunner

Birthday: 1994-06-25

Address: Suite 153 582 Lubowitz Walks, Port Alfredoborough, IN 72879-2838

Phone: +128413562823324

Job: IT Strategist

Hobby: Video gaming, Basketball, Web surfing, Book restoration, Jogging, Shooting, Fishing

Introduction: My name is Rev. Porsche Oberbrunner, I am a zany, graceful, talented, witty, determined, shiny, enchanting person who loves writing and wants to share my knowledge and understanding with you.